Úc là một trong những nước xuất khẩu rượu vang lớn của thế giới, nổi tiếng nhất với Shiraz vùng Barossa, Cabernet Sauvignon vùng Coonawarra và Chardonnay vùng Margaret River. Bài viết tóm tắt lịch sử, các vùng rượu chính, giống nho và cách chọn vang Úc. Các chai vang Úc đang có tại Winebasic xem ở danh mục rượu vang Úc.
Lịch sử rượu vang Úc
- 1788: Úc không có giống nho làm rượu bản địa. Những cây nho đầu tiên do Thống đốc Arthur Phillip mang theo Đệ nhất Hạm đội (First Fleet), lấy cành giâm từ Rio de Janeiro và trồng tại Sydney.
- 1824–1832: James Busby, người Scotland, được xem là một trong những người đặt nền móng cho ngành rượu vang Úc. Ông viết sách hướng dẫn trồng nho, làm rượu năm 1830 và năm 1831–1832 sang Pháp, Tây Ban Nha tuyển chọn giống nho mang về trồng ở Sydney và vùng Hunter.
- Thập niên 1840: nho được trồng ở vùng Barossa, South Australia. Một số vườn Shiraz từ thời này vẫn còn cho trái, ví dụ vườn Langmeil (1843) và Turkey Flat (1847) ở Barossa.
- Nho cây già: South Australia có những vườn nho thuộc loại lâu đời nhất thế giới vẫn đang cho thu hoạch; riêng bang này có khoảng 150 ha nho trên 125 tuổi (theo Wine South Australia).
- Năm 2000: 14 nhà làm vang vùng Clare Valley cùng chuyển sang đóng Riesling bằng nút xoáy để tránh lỗi mùi nút bần. Đến vụ 2002, gần như cả vùng làm theo, mở đầu cho việc vang Úc dùng nút xoáy phổ biến như ngày nay.
Các vùng rượu vang chính của Úc
| Vùng | Bang | Nổi tiếng với |
|---|---|---|
| Barossa Valley | South Australia | Shiraz đậm, nhiều vườn nho cây già |
| Eden Valley | South Australia | Riesling, Shiraz vùng cao mát hơn Barossa |
| McLaren Vale | South Australia | Shiraz, Grenache, Cabernet Sauvignon gần biển |
| Coonawarra | South Australia | Cabernet Sauvignon trên đất đỏ “terra rossa”, hương bạc hà, khuynh diệp |
| Clare Valley | South Australia | Riesling khô, chua cao |
| Adelaide Hills | South Australia | Chardonnay, Sauvignon Blanc, Pinot Noir vùng mát |
| Margaret River | Western Australia | Chardonnay và Cabernet Sauvignon thanh lịch |
| Hunter Valley | New South Wales | Semillon, Shiraz |
| Yarra Valley | Victoria | Pinot Noir, Chardonnay |
| Tasmania | Tasmania | Vang nổ, Pinot Noir, Chardonnay khí hậu lạnh |
Nhiều nhãn vang phổ thông ghi “South Eastern Australia”: đây là vùng xuất xứ rộng gồm phần lớn các bang miền đông nam, cho phép phối nho từ nhiều vùng.
Giống nho tiêu biểu
- Shiraz (cùng giống với Syrah của Pháp): giống nho được trồng nhiều nhất ở Úc, khoảng 40.000 ha theo Wine Australia. Shiraz Úc thường đậm, vị mận chín, sô-cô-la, tiêu; bản ủ sồi Mỹ có thêm hương vani, dừa.
- Cabernet Sauvignon: hay được phối với Shiraz theo kiểu rất “Úc” (Cabernet Shiraz). Ngon nhất ở Coonawarra và Margaret River.
- Chardonnay: từ phong cách đậm, ủ sồi đến phong cách thanh, chua rõ ở các vùng mát như Margaret River, Adelaide Hills, Tasmania.
- Riesling: Clare Valley và Eden Valley cho Riesling khô, hương chanh, độ chua cao, để được lâu.
- Semillon: đặc sản Hunter Valley; cũng hay phối với Sauvignon Blanc hoặc Chardonnay.
- Grenache, Mataro (Mourvèdre): hay phối với Shiraz thành bộ “GSM”.
Các thương hiệu vang Úc nổi tiếng
- Penfolds: thành lập năm 1844 tại Adelaide. Tên các dòng “Bin” chỉ số lô hoặc khu chứa rượu trong hầm Magill. Tại Winebasic có Bin 2, Bin 8, Bin 389, Bin 407 (xem các chai Penfolds).
- St Hallett: nhà vang vùng Barossa, thành lập năm 1944, nổi tiếng với Shiraz Old Block (xem các chai St Hallett).
- Leeuwin Estate: ở Margaret River, nổi tiếng với dòng Art Series có nhãn in tranh của họa sĩ Úc từ năm 1980 (xem các chai Leeuwin Estate).
- Petaluma, Angove, Tatachilla, Banrock Station: các thương hiệu South Australia với nhiều tầng giá (Petaluma, Angove, Tatachilla, Banrock Station).
Một số tên rất nổi tiếng khác như Henschke, Torbreck, Jacob’s Creek, Yellow Tail hiện Winebasic chưa bán.
Nút xoáy hay nút bần?
Phần lớn vang Úc hiện đóng nút xoáy. Nút xoáy tránh được lỗi mùi nút bần (do hợp chất TCA), giữ hương trái cây tươi và mở dễ. Nút xoáy không có nghĩa là vang rẻ: nhiều chai cao cấp cũng dùng loại nút này. Chai nút xoáy có thể để đứng; chai nút bần nên để nằm để nút không bị khô.
Cách chọn và thưởng thức vang Úc
- Thích vang đỏ đậm: Shiraz Barossa, McLaren Vale; Cabernet Shiraz.
- Thích vang đỏ thanh hơn: Cabernet Sauvignon Coonawarra, Margaret River.
- Thích vang trắng: Riesling Clare/Eden Valley (khô, chua), Chardonnay Margaret River, Adelaide Hills.
- Nhiệt độ: vang đỏ 16–18°C, vang trắng 8–12°C. Ở Việt Nam, nên để vang đỏ vào ngăn mát khoảng 30 phút trước khi mở.
- Món ăn: Shiraz hợp thịt nướng, bò, sườn; Riesling hợp món Việt có chút chua cay như gỏi, nem; Chardonnay hợp hải sản, gà.
- Vang đã mở: đậy kín, để ngăn mát và nên dùng trong 2–3 ngày.
Câu hỏi thường gặp
Shiraz và Syrah khác nhau thế nào?
Cùng một giống nho. Ở Úc gọi là Shiraz, thường đậm và nhiều trái cây chín hơn; ở Pháp (vùng Rhône) gọi là Syrah, thường thiên về hương tiêu, khói và thanh hơn.
“South Eastern Australia” trên nhãn nghĩa là gì?
Là vùng xuất xứ rộng bao gồm phần lớn các bang miền đông nam nước Úc. Vang ghi vùng này thường là vang phối nho từ nhiều nơi, giá dễ tiếp cận.
Mua vang Úc ở đâu tại Hà Nội?
Winebasic có hơn 70 chai vang Úc, xem tại danh mục rượu vang Úc. Đặt hàng qua hotline/Zalo 0976.183.366 (8:00–21:00 hằng ngày); Hà Nội nhận hàng trong 1–2 ngày, miễn phí giao nội thành cho đơn trên 2.000.000₫.
Nguồn tham khảo: Wine Australia (Shiraz), Wine South Australia (vườn nho cây già), Thư viện Bang New South Wales (lịch sử rượu vang), Clare Valley Wine & Grape Association (nút xoáy), Penfolds.
Rượu không dành cho người dưới 18 tuổi và phụ nữ mang thai. Đã uống rượu bia, không lái xe.